Законодавство, стратегии и политики поврзани со енергетската ефикасност во Република Северна Македонија

Контекст на политиките

Во Република Северна Македонија се донесени значителен број стратешки документи и регулативи, кои се усогласени со законодавството на ЕУ.

Пристапот на Северна Македонија кон креирање на енергетска политика внимателно ги следи упатствата на ЕУ 2020 во однос на намалувањето на емисиите на СО2, зголемувањето на учеството на обновливите извори на енергија во енергетската мешавина и подобрувањата на енергетската ефикасност.

Тековната енергетска политика се потпира на следниве стратешки документи:

Договор за Енергетска Заедница, октомври 2005 година

Во октомври 2005 година, македонскиот парламент го потпиша Договорот за енергетска заедница во Атина, обединувајќи 8 држави од Југоисточна Европа и Европската унија за создавање на интегриран пазар на енергија. Овој договор исто така ги зајакна правните основи за создавање на независен регулатор на пазарот на енергија.

Стратегија за развој на енергетиката во Република Северна Македонија до 2040 (Службен весник 25/2020, 5 февруари 2020 година)

Оваа стратегија обезбедува главни принципи и насоки за политиките и програмите што треба да се развиваат и спроведуваат во областа на енергијата: пристап до стабилно и континуирано снабдување со енергија (суштинско значење за економскиот развој и социјалната стабилност); засилена безбедност на снабдување; подобрување на состојбата со животната средина; развој на конкуренција на пазарот и подобра експлоатација на економии од обем.

Прв национален акционен план за енергетска ефикасност, 05 април 2011 година.

Првиот НАПЕЕ беше развиен за да опфати период од 9 години, од 2010 до 2018 година, и утврди мерки и активности со цел да се постигне до 2018 година целокупно национално намалување на потрошувачката на примарна енергија од најмалку 9% во споредба со просекот регистриран во период 2002-2006 година и исто така постави национална индикативна средна цел за заштеда на енергија на најмалку 4% за периодот 2010-2012 година. Вкупната национална цел за заштеда на енергија до 2012 година беше поставена на 66 ktoe.

Програма за имплементација на Националната стратегија за енергетика, Службен весник 50, 3 април 2013 година

Оваа програма ги одредува мерките, условите, средствата и распоредот за спроведување на Националната енергетска стратегија, како и потребното финансирање и изворите за нејзино обезбедување. Ова е насочено кон енергетска ефикасност во јавниот, станбениот и услужниот сектор. Изворите на финансирање се базираат најмногу на МФИ и државниот производител на електрична енергија ЕЛЕМ.

Нацрт Втор национален акционен план за енергетска ефикасност

Вториот НАПЕЕ го опфаќа периодот 2013-2015 година. Највисок приоритет наведен во Нацртот на Вториот НАПЕЕ на Македонија е итна потреба за спроведување на ефикасен систем за собирање информации за следење и проверка на заштеда на енергија поврзана со спроведувањето на мерките за ЕЕ утврдени во Вториот НАПЕЕ.

Трет национален акционен план за енергетска ефикасност

Третиот НАПЕЕ го опфаќа периодот 2016-2018 година. Една од препорачаните мерки за подобрена енергетска ефикасност во индустријата се однесува на системите за компримиран воздух: имплементација на соодветен капацитет на компримиран воздух, подобрена работна инсталација на гасоводот, имплементација на програма за одржување и, на крајот, набавка на компресивни единици со висока енергија ефикасност.

Правен контекст

 

Клучните законски акти што го регулираат енергетскиот пазар во Северна Македонија се наведени подолу:

Закон за енергетика (Службен весник на Република Северна Македонија, Бр. 16/2011, 136/2011, 79/2013, 164/2013, 41/2014, 151/2014, 192/2015, 215/2015, 6/2016, 7/2016, 189/2016, 96/2018,  96/2019)

Законот за енергетика регулира:

1) целите и начинот на спроведување на енергетската политика; 2) изградбата на енергетски објекти; 3) статусот и надлежноста на Регулаторната комисија за енергетика и водни услуги на Република Северна Македонија; 4) пазарите на електрична енергија, природен гас, топлинска енергија, како и пазарот на сурова нафта, нафтени деривати и горива за транспорт; 5) начинот и постапката за утврдување и исполнување на обврските за

обезбедување на јавна услуга на пазарите за електрична енергија, природен гас

и топлинска енергија, како и правата и обврските на потрошувачите на енергија и

корисниците на енергетските системи; 6) начинот и условите за поттикнување на користењето на обновливите извори на енергија и 7) други прашања од областа на енергетиката.

Закон за енергетска ефикасност (СВРСМ, Бр. 32/2020)

Законот за енергетска ефикасност регулира: (1) ефикасно користење на енергијата; (2) политиката на енергетска ефикасност; (3) надлежностите на Министерство надлежното за енергетски прашања (во натамошниот текст: Министерството) и Агенцијата за енергетика (во натамошниот текст: Агенцијата) за спроведување на овој закон; (4) обврските на јавниот сектор во врска со енергетската ефикасност и потрошувачката на енергија; (5)обврзувачка шема за енергетска ефикасност и алтернативните мерки; (6) енергетски контроли на големите трговци; (7) енергетската ефикасност при производството, преносот, дистрибуцијата и снабдувањето; (8) вршење на енергетските услуги и начини за финансирање на мерките за поддршка на енергетската ефикасност; (9) енергетската ефикасност на зградите; и (10) означување на потрошувачката на енергија и  еко-дизајнот на производите кои користат енергија.

Правилник за енергетска контрола (Службен весник на Република Северна Македонија, бр. 94/13 и 7/15)

Правилникот опфаќа: Опис на процесот на енергетска ревизија; Начин на проценка на основната потрошувачка на енергија; Содржината и формата на извештајот за енергетска ревизија; Програма за квалификација / сертификација на енергетски ревизори; Процес на сертификација (критериуми за подобност да станете енергетски ревизор, изгледи за сертификат и доделен орган за издавање сертификати); Регистар на извештаи за енергетска ревизија; Годишни извештаи за извршени енергетски ревизии; Методологија за следење и проверка на заштедите.

Правилник за енергетски карактеристики на згради (Службен весник на Република Северна Македонија,  94/13  и 18/15)

Ги дефинира условите и стандардите за изградба на приватни и јавни згради, што ќе овозможи класификација според степенот на енергетска ефикасност и издавање на соодветни „енергетски пасоши“.

Наши партнери